भुसावळ (प्रतिनिधी ) वेल्हाळा ता. भुसावळ येथे महाशिवरात्रीनिमित्त वेल्हाळा येथील प्रसिद्ध हेमाडपंथी पुरातन कपिलेश्वर महादेव मंदिरात यंदा ५५०९ शिवलिंगांचा अभिषेक करण्यात आला. मागील वर्षी महाशिवरात्रीला पिंडीला मुखवटा लावण्यात आला होता; यंदाही मंदिराला रंगरंगोटी करून आकर्षक विद्युत रोषणाई करण्यात आली. दिवसभर हजारो भाविकांनी दर्शन व प्रसादाचा लाभ घेतला.
हे प्राचीन शिवमंदिर स्थानिक पातळीवर ‘श्री कपिलेश्वर महादेव मंदिर’ किंवा ‘वेल्हाळा शिव मंदिर’ म्हणून ओळखले जाते. मंदिर सुमारे १०००–११०० वर्षे जुने असल्याचे मानले जाते. स्थानिक परंपरेनुसार ही जागा कपिल मुनि यांच्या तपोभूमी म्हणून प्रसिद्ध असून त्यांनीच शिवलिंगाची स्थापना केली, अशी श्रद्धा आहे. मंदिराची वास्तुशैली भुमिज/हेमाडपंती परंपरेतील असून ११–१२व्या शतकातील वैशिष्ट्यपूर्ण बांधकामशैली येथे आढळते.
मंदिरातील शिवलिंग ‘श्री यंत्रावर’ स्थित असल्याचे सांगितले जाते, जे भारतातील मोजक्या मंदिरांपैकी एक वैशिष्ट्य मानले जाते. तसेच दरवर्षी २१ जून रोजी सूर्यकिरणे थेट शिवलिंगावर पडतात, असा स्थानिकांचा दावा असून ते दृश्य भाविकांसाठी विशेष आकर्षण ठरते.
वेल्हाळा हे गाव भुसावळपासून साधारण १३ ते २० किमी अंतरावर असून जळगाव शहरापासून सुमारे ४० किमीवर आहे. भुसावळ रेल्वे स्थानकही जवळ असल्याने येथे ये-जा सुलभ आहे. स्थानिक रस्त्याने बस व खासगी वाहने उपलब्ध आहेत.
महाशिवरात्रीबरोबरच श्रावण महिन्यातील सोमवारी येथे विशेष पूजा, रुद्राभिषेक आणि धार्मिक कार्यक्रम मोठ्या भक्तिभावाने आयोजित केले जातात. “ऐसा शंकर शोभे उमा वेल्हाळा” ही प्रसिद्ध आरती मंदिराच्या भक्तिमय परंपरेची ओळख बनली आहे.
श्रावणातील सोमवार आणि महाशिवरात्रीच्या काळात येथे येणाऱ्या भाविकांना विशेष आध्यात्मिक अनुभूती मिळते, अशी श्रद्धा असून कपिलेश्वर महादेव मंदिर हे परिसरातील श्रद्धास्थान व सांस्कृतिक केंद्रबिंदू मानले जाते.
