मध्य रेल्वेच्या एकूण ३३७.४६ मार्ग-किमीवर स्वतंत्र सुरक्षा मूल्यांकन पूर्ण; रेल्वे अपघातांचा धोका कमी करण्यासाठी स्वदेशी तंत्रज्ञानाच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल ; भुसावळ (प्रतिनिधी) : रेल्वे प्रवास अधिक सुरक्षित, विश्वासार्ह आणि अपघातमुक्त करण्याच्या दृष्टीने मध्य रेल्वेने महत्त्वपूर्ण कामगिरी केली आहे. पुणे विभागातील अहिल्यानगर–येवला या १३३.८९ किलोमीटर लांबीच्या रेल्वे मार्गावर अत्याधुनिक ‘कवच ४.०’ सुरक्षा प्रणालीची स्वतंत्र सुरक्षा मूल्यांकन (इंडिपेंडंट सेफ्टी असेसमेंट – ISA) तपासणी दिनांक २४ आणि २५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी यशस्वीपणे पूर्ण करण्यात आली. या प्रणालीला सेफ्टी इंटिग्रिटी लेव्हल-४ (SIL-4) दर्जा असून, रेल्वे सुरक्षेच्या दृष्टीने हा महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. काय आहे ‘कवच ४.०’ प्रणाली? ‘कवच ४.०’ ही भारतात विकसित करण्यात आलेली स्वदेशी ‘ट्रेन कोलिजन अव्हॉइडन्स सिस्टिम’ (TCAS) आहे. रेल्वे गाड्यांची सुरक्षितता वाढविण्यासाठी ही प्रणाली विकसित करण्यात आली आहे. सिग्नल ओलांडून पुढे जाण्याच्या (SPAD) घटना रोखणे, निर्धारित वेगमर्यादेपेक्षा अधिक वेगाने धावणाऱ्या गाडीवर नियंत्रण ठेवणे आणि आवश्यकतेनुसार स्वयंचलित ब्रेक लावणे, अशी महत्त्वपूर्ण कार्ये ही प्रणाली करते. त्यामुळे संभाव्य रेल्वे अपघातांचा धोका कमी होण्यास मदत होते. **अहिल्यानगर–येवला मार्गावर अत्याधुनिक यंत्रणा सज्ज** १३३.८९ किलोमीटर लांबीच्या अहिल्यानगर–येवला रेल्वे विभागात १२ रेल्वे स्थानकांचा समावेश असून, या संपूर्ण मार्गावर अत्याधुनिक सुरक्षा यंत्रणा उभारण्यात आली आहे. यामध्ये १२ स्टेशन टीसीएएस युनिट्स, ४ लेव्हल क्रॉसिंग टीसीएएस युनिट्स, १ रिमोट इंटरफेस युनिट (RIU), २० रेडिओ टॉवर्स आणि १,७७४ रेडिओ फ्रिक्वेन्सी आयडेंटिफिकेशन (RFID) टॅग्ज बसविण्यात आले आहेत. **इटलीच्या पथकाकडून स्वतंत्र सुरक्षा मूल्यांकन** या संपूर्ण सुरक्षा प्रणालीचे स्वतंत्र मूल्यांकन इटली येथील पथकाकडून करण्यात आले. या तपासणीमध्ये अतिवेग नियंत्रण, कायमस्वरूपी वेगमर्यादेचे निरीक्षण, रेल्वे फाटकांजवळ स्वयंचलित शिट्टी वाजविण्याची सुविधा, टर्नआउट वेग नियंत्रण आणि धोक्याचा सिग्नल ओलांडण्याच्या घटना रोखण्याची क्षमता यांची सविस्तर चाचणी घेण्यात आली. याशिवाय ऑनबोर्ड कवच प्रणाली आणि स्टेशन मास्टर ऑपरेशन कम इंडिकेशन पॅनल (SMOCIP) मधून SOS अलर्ट निर्माण होणे, गाडी मागे सरकण्याच्या हालचालींवर नियंत्रण, गहाळ RFID टॅग्ज ओळखणे तसेच टॅग्जमधील अंतर मोजण्याची कार्यक्षमताही तपासण्यात आली. प्रणालीतील रेडिओ संपर्क व्यवस्था, सिग्नल आणि गाडीच्या हालचालीसंबंधी अधिकारांची पडताळणी, ब्रेकिंग प्रणालीचा प्रतिसाद, वेग नियंत्रण, तांत्रिक बिघाड हाताळण्याची क्षमता आणि आपत्कालीन परिस्थितीत सुरक्षित प्रतिसाद अशा विविध बाबींचेही परीक्षण करण्यात आले. संपूर्ण यंत्रणेची कार्यक्षमता तपासण्यासोबतच संबंधित तांत्रिक दस्तऐवजांचीही पडताळणी करण्यात आली. **मध्य रेल्वेच्या ३३७.४६ मार्ग-किमीवर ‘कवच’ची तपासणी पूर्ण** मध्य रेल्वेने आतापर्यंत आपल्या तीन विभागांमध्ये एकूण ३३७.४६ मार्ग-किलोमीटर अंतरावर ‘कवच’ प्रणालीची स्वतंत्र सुरक्षा मूल्यांकन तपासणी यशस्वीपणे पूर्ण केली आहे. त्याचा तपशील पुढीलप्रमाणे : १.नागपूर विभाग : आमला–छिंदवाडा विभाग – १०४.१९ मार्ग-किमी. २. सोलापूर विभाग : दौंड–कुर्डूवाडी विभाग – ९९.३८ मार्ग-किमी. ३. पुणे विभाग : अहिल्यानगर–येवला विभाग – १३३.८९ मार्ग-किमी. रेल्वे सुरक्षा अधिक सक्षम करण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल स्वदेशी विकसित अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून रेल्वे सुरक्षेला अधिक बळकटी देण्याच्या दिशेने मध्य रेल्वेने महत्त्वपूर्ण प्रगती केली आहे. ‘कवच ४.०’ प्रणालीच्या सुरक्षा आणि कार्यात्मक क्षमतेच्या मूल्यांकनातील हा एक महत्त्वाचा टप्पा ठरला आहे. प्रवाशांना अधिक सुरक्षित, विश्वासार्ह आणि आधुनिक रेल्वे सेवा उपलब्ध करून देण्यासाठी मध्य रेल्वे आपल्या संपूर्ण नेटवर्कवर ‘कवच ४.०’ प्रणालीची अंमलबजावणी वेगाने करण्यासाठी कटिबद्ध असल्याचे रेल्वे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
